یادمان عملیات والفجر مقدماتی (فکه)
یادمان عملیات والفجر مقدماتی (فکه)

فکه، منطقه ای بیابانی در شمال غربی استان خوزستان و جنوب شرقی استان ایلام است. برای رسیدن به فکه، میتوان از شرق، در سه راه قهوه خانه، از جاده اندیمشک - دهلران به سمت فکه رفت. همچنین از سمت شهر شوش نیز می توان به فکه رسید. راه دیگر از سمت جنوب و جاده تنگه چزابه - فکه است. فکه از جنوب به تنگهٔ چزابه و شهر بستان، از شرقی به میشداغ و رقابیه، از شمال غرب به عین خوش و شهر موسیان، از شمال شرق به چنانه، بر غازه و سپس به شهر شوش و از غرب به استان العماره عراق منتهی می گردد. فکه به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم می شود. بخش جنوبی آن جزو استان خوزستان و شهرستان دشت آزادگان محسوب می شود، بخش شمالی آن جزو استان ایلام و از توابع شهرستان دهلران می باشد. منطقهٔ فکه، رملی و سرزمین شن های روان است. در بخش جنوبی آن رمل و شن های روان بیشتر است؛ به گونه ای که حرکت کردن بر روی آن بسیار سخت و طاقت فرساست. خاک فکهٔ شمالی سخت تر است و در بخش هایی از آن، خاک های رس و خاک های قابل کشت وجود دارد. بارندگی در فکه بسیار کم است، به گونه ای که اکثر مناطق ان خشک و بی آب و علف است. در منطقهٔ فکهٔ جنوبی، تعداد روستاها به تعداد انگشتان دست هم نمی رسد و تنها عده ای از عشایر در آن زندگی می کنند. در منطقهٔ فکهٔ شمالی، به علت وجود رودخانهٔ دوبرج و باران های فصلی، روستاهای معدودی وجود دارد و منطقهٔ قابل تحمل تری است.فکه منطقه ای است با تپه ماهورهای فراوان ، خوزستان که یکی از محورهای اصلی تجاوز و حمله ارتش بعث عراق به شمال خوزستان بوده است. دشمن پس از اشغال فکه میادین مین و موانع فراوانی در این منطقه ایجاد کرد. عملیات والفجر مقدماتی در تاریخ 18/11/1361 آغاز شد و به علت لو رفتن عملیات و تجهیزات فراوان دشمن و مسلح بودن زمین منجر به پیروزی و پیشروی نگردید. شهیدان حسن باقری و مجید بقایی که از فرماندهان بزرگ سپاه بودند قبل از عملیات والفجر مقدماتی در حین شناسایی منطقه فکه شمالی به شهادت رسیدند . محل فعلی یادمان فکه ، در عملیات والفجر مقدماتی محل نگه داشتن شهدا و مجروحین لشگر 27 محمد رسول ال... (ص) و لشگر 31 عاشورا بوده که در سال 1371 پیکر مطهر 120 تن از ایشان توسط گروهی از همرزمان شهدا کشف گردید . سردار شهید علی محمودوند فرمانده گروه تفحص لشگر 27 محمد رسول ال... (ص) نیز در روز عید قربان سال 79 در این منطقه هنگام جستجوی پیکرهای شهدا به شهادت رسید.شهيد سيد مرتضي آويني در شهريور 1326 در شهرري به دنيا آمد. پدرش مهندس معدن بود و به اقتضاي كارش هر از چندي به شهري مي‌رفت و در آن ساكن مي‌شد و پس از آن مأموريتي ديگر و شهري ديگر. خانواده هم از او تبعيت مي‌كرد. پس دوران كودكي و نوجواني مرتضي در شهرهاي مختلفي سپري شد. او دوره دبستان و نيمي از دورة دبيرستان را در شهرهاي زنجان، تهران و كرمان گذراند و دوباره به تهران بازگشت و سه سال آخر دبيرستان را در دبيرستان هدف تهران طي كرد تا آن كه در سال 1344 ديپلم گرفت. در سال 72 هنگامی که شهید سید مرتضی آوینی به قصد روایت مظلومیت شهدای قتلگاه فکه عازم این محل بود ، بر اثر برخورد با مین به شهادت رسید

نویسنده : بروشور راهیان نور

تاریخ : 1399

خاطره : پندار ما این است که ما مانده ایم و شهدا رفته اند، اما حقیقت آن است که زمان ما را برده است و شهدا مانده اند. هر شهیدی کربلایی دارد. خاک آن کربلا تشنهٔ اوست و زمان انتظار می کشد تا پای آن شهید بدان برسد و آنگاه خون شهید جاذبهٔ خاک را خواهد شکست و ظلمت را خواهد درید و معبری از نور خواهد گشود و روحش را از آن به سفری خواهد برد که برای پیمودن آن، هیچ راهی به جز شهادت وجود ندارد. یاران شتاب کنید، گویند قافله ای در راه است که گنهکاران را در آن راهی نیست. آری، گنـــاهکاران را راهی نیست، اما پشیمانــان را می پذیرد. راه کاروان عشق از میان تاریخ می گذرد و هر کس در هر زمره که می خواهد ما را بشناسد، داستان کربلا را بخواند. اگر چه خواندن داستان را سودی نیست، اگر دل کربلایی نباشد. بعضی ها ما را سرزنش می کنند که چرا دم از کربلا می زنید و عاشورا آنها نمی دانند که برای ماکربلا، بیش از آن که یک شهر باشد، یک افق است که آن را به تعداد شهدایمان فتح کرده ایم؛ نه یک بار، نه دو باربه تعداد شهدایمان. اگر شهید نباشد، خورشید طلوع نمی کند و زمستان سپـــری نمی شود. اگر شهید نباشد، چشمه های اشک می خشکد، قلب ها سنگ می شود و دیگر نمی شکند و سرنوشت انسان به شب تاریک شقاوت و زمستان سرد قساوت انتها می گیرد و امید صبح و انتظار بهار در سراب یاس گم می شود. چه جنگ باشد و چه نباشد، راه من و تو از کربلا می گذرد. باب جهاد اصغر بسته شد، باب جهاد اکبر که بسته نیست. آرمان خواهی انسان مستلزم صبر بر رنجهاست. پس برادر خوبم، برای جانبازی در راه آرمان ها، یاد بگیر که در این سیارهٔ رنج، صبورترین انسانها باشی. عجیب است که باز هم این همان دهکده جهانی است که زیر نور آسمانش، بسیجیان رمل های فکه زیسته اند. همان دهکده جهانی که در نیمه شب هایش ماه، هم بر کازینوهای لاس وگاس می تابیده، هم بر حسینیهٔ دو کوهه و هم بر گورهایی که در آن بسیجیان از خوف خدا و عشق می گریستند. دنیای عجیبی است، نه؟ اي شهيد... اي آنكه بر كرانه ازلي و ابدي وجود بر نشسته اي ، دستي بر آر و ما قبرستان نشينان عادات سخيف را نيز از اين منجلاب بيرون كش.


نویسنده : بروشور راهیان نور

تاریخ : 1399

خاطره : اطراف ارتفاع 112 فکه بود. در گوشه ای، یک کامیون آیفای سوختهٔ عراقی افتاده بود. یکی از بچه های گروه تفحص، گفت این جا را را باید جستجو کنیم و شروع کرد به زیر و رو کردن خاک ها، برخوردیم به تکه ای سیم سیاه تلفن، سیم تلفن را گرفت تا ردّ آن را بیابد. رسیدیم به زمین سختی؛ یعنی جایی که دیگر ثابت می شد شهیدی این جا نیست. ولی سیم تلفن پیج خورده بود و کمی آن طرف تر، زیر خاکها رفته بود. ناگهان یکی داد زد: «یافتم... یافتم.» رسیدیم به چند تکه استخوان پای انسان، در کمال دقت و احتیاط، کپه خاک را برداشتیم و برخوردیم به پیکر چند شهید که در کنار هم دفن شده بودند. دشمن با سیم تلفن دست و پای آنها را بسته و روی یکدیگر انداخته بود. در حالی که همگی ذکر صلوات می گفتیم، پیکر هشت شهید را که مظلومانه و معصومانه کنار هم خفته بودند، از زیر تل خاک و میان وسائل بیرون آوردیم و هر یک را با احترام، داخل کیسه سفید گذاشتیم و منتقل کردیم به عقب. فکه همواره یاداور شهدای گمنامی است که با تلاش گروه های تفحص کشف شدند. شهید سیدامیر تشت زرین که از شهدای تفحص است، در یادداشت هایش، کسانی را که در این راه قدم گذاشته اند، چنین توصیف کرده است: « ممکن است کسانی که در شهرها هستند، باورشان نشود که پس از گذشت سالها از حال و هوای جنگ و شهادت، اعضای گروه تفحص بدون استثناء هر شب نماز شب به جای می آورند و روزی یک بار زیارت امام حسین (ع) را می خوانند. ذکر صلوات ها و پانــزده هــزار بــار لااله الا الله گفتن ها، اسم اعظــم خدا بردن ها و تمامی این عوامل هستند که بچه های ما با توسل به آنها، پیدا کردن پیکر شهـــدا برایشان ممکن می شود؛ و گرنه صرف تلاش و کندن خاک، ره به جایی نمی برد. هر چند باز ممکن است خیلی ها باورشان نشود. آنهایی که ادعا می کنند زمان ایثار و اخلاص گذشته و دور، دور مادیات و ماشین های چند میلیونی و... است، ممکن است ما را عقب مانده بدانند، ولی افتخار ما این است که همچنان پیرو پیرمان حضرت امام (ره) هستیم. باید خدا انسان را بطلبد تا لیاقت حضور در جمع باصفای تفحص را پیدا کند. خدا را شکر که همچنان باب شهادت باز است.


نویسنده : بروشور راهیان نور

تاریخ : 1399

خاطره : روز سی و یکم شهریور 1359، فکه یکی از محورهای اصلی حملهٔ ارتش بعثی عراق به محور شمال خوزستــان بود. لشکر یک مکانیزه ی عراق، از معبر وصولی فکه به سمت شوش پیشروی کرد، ولی مقاومت نیروهای تیپ 37 زرهی شیراز به همراه دو گردان از لشکر 21 حمزه، یگانهای ژاندارمری، نیروهای بسیج و سپاه، حرکت آنها را کند کرد. به گونه ای که این یگان زبده دشمن، چهار روز در پشت تنگهٔ رقابیه متوقف شد. علیرغم تلاشهای صورت گرفته شده توسط رزمندگان ایرانی، ارتش عراق از این منطقه عبور کرد و بخش وسیعی از خاک جمهوری اسلامی ایران در غرب دزفول، حدفاصل پل نادری تا فکهٔ شمالی را به اشغال خود درآورد و نیروهایش را در آن مناطق مستقر کرد. پس از عملیات فتح المبین که به آزادسازی بخش وسیعی از منطقهٔ شوش و دزفول تا ارتفاعات بر قازه انجامید، منطقه فکه همچنان در اشغال نیروهای عراقی باقی ماند. اقدامات گستردهٔ پدافندی دشمن، سبب شکل گیری استحکامات پیچیده دفاعی در منطقه فکه شد و سپاه چهارم ارتش بعث، درطرحهای پدافندی خود، موانع گستردهٔ مصنوعی شامل کانالها، سیم خاردار، سنگرهای کمین، میدانهای مین و بشکه های انفجاری (فو گاز) را در این منطقه ایجاد کرد. از طرفی، فرماندهان ایران، اجرای عملیات در مناطق غیرمحتمل برای دشمن را در دستور کار خود قرار دادند و بر این اساسی، منطقهٔ رملی فکه تا چزابه، به دلیل بکر بودن منطقه و امکان ضعف در خطوط پدافندی دشمن، برای انجام عملیات والفجر مقدماتی در نظر گرفته شد. با اعلام رمز مبارک «یاالله، یاالله، یاالله»، عملیات والفجر مقدماتی در ساعت 21:30 دقیقهٔ شامگاه هفدهم بهمن 1361 از محورهای شمالی پاسگاه های طاووسیه، رشیدیه و صفریه در فکه ی جنوبی آغاز شد و نیروهای خودی با استفاده از تاریکی شب، به سوی مواضع دشمن حرکت کردند. پیاده روی طولانی در عمق سیزده کیلومتری زمین های رملی و همچنین وسعت عمق موانع و استحکامات دشمن، متشکل از شانزده رده موانع ایذایی و وجود کانالهای متعدد، از سرعت پیشروی نیروها می کاست. به همین دلیل، عملیات پس از مدت کوتاهی متوقف شد. کمی بعد، در 21 فروردین 1361 عملیات والفجر یک در مناطق شمالی فکه به اجرا درآمد. علی رغم درگیریهای شدید در این منطقه، نیروهای خودی موفق به پیشروی چندانی نشدند. این دو عملیات، به خاطر عبور از رملها، کانالهای دشمن و درگیری نابرابر بین نیروهای خودی و ارتش دشمن، از خاطر دانگیزترین و سخت ترین عملیات های جنگ تحمیلی محسوب می شوند.


نویسنده : بروشور راهیان نور

تاریخ : 1399

خاطره : در زمان حکومت صدام، به عنوان عضو گروه تفحص برون مرزی، در محل عملیات والفجر مقدماتی که در حوزه استان العماره عراق قرار دارد، شروع به فعالیت کردیم. برای انجام کارها، خیلی سختی می کشیدیم. رفتار لجوجانه و کینه توزانهٔ دشمن بعثی، شرایط را بسیار سخت می کرد. از یک طرف با بهانه جویی عوامل رژیم بعث رو به رو بودیم و از طرفی، وضعیت اقلیمی منطقه نامناسب بود. کار ما در حدود 48 کیلومتر در طول و چندین کیلومتر در عمق، در حاشیه مرز ایران و عراق، تحت نظر نیروهای عراقی صورت می گرفت. ساعت 7:30 صبح کار شروع می شد و تا 4 بعدازظهر ادامه داشت. تهیه غذا و امکانات به عهده ایران بود، ولی تهیه سوخت مورد نیاز ماشین آلات را عراقیها به عهده داشتند. در تمام فصول، خصوصاً با توجه به گرمای شدید هوا در تیرماه، بچه ها با جان و دل کار می کردند و حتی دقیقه ای را هــدر نمی دادند. تفحص در منطقه ای که عراقی ها مشخص می کردند، انجام می شد. پیکر شهدا پس از تفحصی، به محل مشخصی تحویل می شد. بعضی ها پیدا کردن پیکر شهـــدا را فقط رفتن به منطقه و دیدن پیکر شهدا و تحویل آنها به خانواده هایشان می دانند؛ اما نمی دانند چـــه رنج ها و مشقت ها که بچه های تفحصی کشیدند تا شهیدی را پیدا کنند. پیش می آمد که شهیدی پلاک نداشت. چه روزها و ساعتهایی که برای پیدا کردن پلاک شهید، در زیر آفتاب سوزان و باران و سرما، تلاش می کردیم تا هویت شهید مشخص شود. اگر شهیدی پیدا می شد، همان لحظه باید پلاک را پیدا می کردیم، وگرنه عراقی ها اجازه نمی دادند دوباره به منطقه برگردیم و جستجو کنیم. لذا تا آخرین لحظه تلاش می کردیم. از دیگر مشکلات، میدانهای وسیع مین و شرایط جوی نامناسب منطقه خصوصاً در تیرماه بود. گرمای فکــه در آن فصل سال به 50 درجه و شایــد کمی بیشتر می رسد. نیروهای بعثی توافق کرده بودند که در حین کار، در یک کانکس متحرک مستقر شوند، ولی مادر زیر آفتاب کار می کردیم. حتی وقتی عراقی ها تصمیم داشتند دقایقی زودتر از موعد، کار را تعطیل کنند، ما نسبت به همان چند دقیقه حریص بودیم و کار را تعطیل نمی کردیم. صبحها بچه ها با خواندن دو رکعت نمـــاز کار را شروع می کردنـد و بعثی ها به شدت عصبی می شدند. یکی از زیباترین لحظات در آن دوران، وقتی بود که 14 روز از ورود ما به منطقهٔ تفحص می گذشت، اما شهیدی پیدا نکرده بودیم. روز چهاردهم، پیکر دو شهید را یافتیم که هر دو پلاک و مشخصات کامل داشتند. یکی از آنها، در جیبش عکسی از حضرت امام خمینی (ره) داشت و دیگری سربندی به سر داشت که روی آن نوشته بود: « ما همه سرباز توایم خمینی»


نویسنده : بروشور راهیان نور

تاریخ : 1399

خاطره : هر روز وقتی از منطقه ی تفحص شهدا بر می گشتیم، بطری آب من خالی بود، اما بطری مجید پازوکی پر بود. توی آن حرارت آفتاب، لب به آب نمیزد. همیشه هم به دنبال یک جای خاصی بود. یک روز نزدیک ظهر، روی یک تپه ی خاک نشسته بودیم و اطراف را نگاه می کردیم که مجید بلند شد. حالش عجیب بود. او را هیج وقت این گونه ندیده بودم. مرتب می گفت: «پیدا کردم، این همان بلدوزر است.» یک خاکریز بود که جلویش را سیم خاردار کشیده بودند. رفتیم آنجا روی سیم های خاردار، دو شهید افتاده بودند. پشت سر آنها هم چهارده شهید دیگر، مجید بعضی از آنها را به اسم می شناخت. مخصوصا آن دو تا را که روی سیم های خاردار افتاده بودند. آنجا بود که مجید، در بطری آبش برای اولین بار باز کرد. آب روی بقایای جنازه ها می ریخت، گریه می کرد و می گفت: « بچه ها، ببخشید آن شب به شما آب ندادم. به خدا نداشتم. تازه، آب برایتان ضرر داشت...» . مجید روضه خوان شده بود و ماگریه کن های مجلس در آن بیابان. راستی، مجید پازوکی خودش هم در مهرماه 1380، هنگام تفحص شهدا در فکه، به دوستان شهیدش پیوست.


نویسنده : بروشور راهیان نور

تاریخ : 1399

خاطره : با توجه به آلودگی شدید این محور عملیاتی به مین های باقی مانده از دوران جنگ تحمیلی، اولین اقدام برای شروع کار تفحص، شناسایی راه کارها و معابری بود که رزمندگان در آنجا جنگیده و به شهادت رسیده بودند. به همین منظور، ابتدا تعدادی از فرماندهان گردانها و مسؤولین واحدهای اطلاعات و عملیات به منطقه اعزام شدند. پس از شناسایی دقیق محورهای عملیاتی، تفحص پیکرهای پاک شهیدان در این منطقه آغاز شد. محل فعلی زیارتگاه فکه، در عملیات والفجر مقدماتی محل نگه داشتن شهدا و مجروحین لشکر 27 محمد رسول الله (ص) و لشکر 31 عاشورا بوده است که در سال 1371، پیکر 120 تن از آنها کشف گردید. در یادداشتهای یکی از اعضای گروه تفحصی، درباره ی نخستین روزهای جستجو، چنین آمده است: « با هدایت جعفر ربیعی به منطقه ای کاملا رملی هدایت می شویم که پر است از مین های والمری و گوجه ای. علی محمودوند و مجید پازوکی با دقت مین ها را خنثی نموده، به کناری می گذارند تا ما بتوانیم به سمتی که جعفر ربیعی مدنظرش هست، حرکت کنیم. پس از طی حدود دو کیلومتر، به منطقه ای کاسه ای شکل می رسیم؛ با انبوهی از جنازه هایی که در آن ریخته شده بودند. جعفر به دقت منطقه را برانداز می کند و با اشاره به تک درخت نخلی که بالای قتلگاه وجود دارد، فریاد می زند: « من پنج شبانه روز مجروح و تشنه پای همین درخت مخفی شدم تا این که سرانجام به دست نیروهای عراقی اسیر شدم.» او گفت: « این جایی که به صورت گودی است، محلی بود که مجروح ها را جمع می کردند و زخمهایشان را می بستند، اما همهٔ آنها طی آن چند شبانه روز محاصره، یکی یکی به شهادت رسیدند.» از همین نقطه، پیکرهای پاک 120 شهید عملیات والفجر مقدماتی، تفحص شد و تحویل خانواده هایشان شدند.»


نویسنده : بروشور راهیان نور

تاریخ : 1399

خاطره : در 21 فروردین 1372، سیدمرتضی آوینی به همراه اعضای گروه تفحص و روایت فتح، به قصد روایت مظلومیت شهدای قتلگاه فکه، عازم این محل بود. در بین راه، بر اثر انفجار مین والمری که از نوع جهنده است و در ارتفاع نیم متری از سطح زمین منفجر می شود، ابتدا مجروح شد و در بین راه به شهادت رسید. یکی از اعضای گرود، ماجرای پس از مجروحیت وی را چنین روایت کرده است: «یک نفر مسیر را از میـــن ها پاک می کرد تا راحتتر و سریع تر برسیم. هر چند وقت یک بار، فرصت می شد و کنار برانکارد آوینی قرار می گرفتم، می دیدم زیر سرش خالی است. به واسطه ی حرکت بچه ها و ضعفی که داشت کم کم بر او غلبه می کرد، سرش آرام آرام به عقب متمایل می شد. لحظه های آخر، قبل از این که به اغماء برود، متوجه ذکرهایی شدم که مدام زیر لب تکرار می کرد. سـه بار دعــای « اللهم اجعل مماتی شهاده فی سبیلک» را خواند. بارآخر، از روی برانکارد به حالت نیم خیز بلند شد و گفت: «خدایا، گناهانم را ببخش و شهیدم کن.» این آخرین حرفش بود. بعد روی برانکارد افتاد و بی هوش شد.»


نویسنده : بروشور راهیان نور

تاریخ : 1399

خاطره : شهيد سيد مرتضي آويني در شهريور 1326 در شهرري به دنيا آمد. پدرش مهندس معدن بود و به اقتضاي كارش هر از چندي به شهري مي‌رفت و در آن ساكن مي‌شد و پس از آن مأموريتي ديگر و شهري ديگر. خانواده هم از او تبعيت مي‌كرد. پس دوران كودكي و نوجواني مرتضي در شهرهاي مختلفي سپري شد. او دوره دبستان و نيمي از دورة دبيرستان را در شهرهاي زنجان، تهران و كرمان گذراند و دوباره به تهران بازگشت و سه سال آخر دبيرستان را در دبيرستان هدف تهران طي كرد تا آن كه در سال 1344 ديپلم گرفت. او از كودكي با هنر انس داست. شعر مي‌سرود، نقاشي مي‌كرد و داستان و مقاله مي‌نوشت. دست آخر همين علاقه بسيار موجب شد كه در دانشگاه، رشته معماري را انتخاب كند و در آن به تحصيل بپردازد. اما ورود به دانشگاه، او را كه تشنه شناخت حقيقت بود راضي نكرد. محيط دانشگاه را متفاوت از آنچه مي‌خواست يافت و نسبت به تحصيل بي‌ميل شد. اين بود كه تحصيلش به درازا كشيد. بخشي از روزهايش را به كار كردن مي‌گذراند تا از نظر مالي مستقل باشد و بخشي ديگر را به همان كارهاي ذوقي‌اش، خواندن، نوشتن و سرودن و نقاشي مي‌گذراند و آنچه باقي مي‌ماند صرف درس خواندنش مي‌شد. مطالعه ادبيات و فلسفة برايش مهم و لذت بخش بود. چرا كه پنجره‌اي بود كه از آن نگاهي هر چند جزئي به حقيقت داشت ؛ و روح بي‌آرام او هميشه در پي يافتن حقيقت بود. و براي اين كار به هر دري مي‌زد. كتاب مي‌خواند، به شبهاي شعر و گالري‌هاي نقاشي مي‌رفت، موسيقي كلاسيك گوش مي‌كرد و ساعت‌ها با دوستانش مباحثه مي‌كرد. مباحثاتي كه به گفته خودش سرشار از « تظاهر به دانايي » بود و دست آخر دريافت كه « تظاهر به دانايي هرگز جايگزين دانايي نمي‌شود. » تلاش صادقانه او براي رسيدن به حقيقت او را روز به روز جلوتر مي‌برد. سرانجام زماني رسيد كه هر چه پيش از اين نوشته بود جمع كرد و سوزاند، چرا كه دريافته بود آن همه حديث نفس اوست و بهانه‌اي براي دور ساختنش از حقيقت. و او حالا حقيقت را به گونه‌اي ديگر طلب مي‌كرد. در همين حس و حال بود كه سال 1357 رسيد. در سال 1357 زماني كه شعله‌هاي انقلاب اسلامي از هر گوشه مملكت زبانه مي‌كشيد مرتضي آويني همسفر زندگي خود را شناخت و با او ازدواج كرد. خانم مريم اميني هم، چون خود او به هنر و ادبيات علاقه بسيار داشت و اين دو در كنار هم مي‌توانستند تجربيات مشتركي كسب كنند كه به فهم حقيقت ياري‌شان كنند. انقلاب كه پيروز شد، آويني گويي گمشده خود را يافته بود. هر چه تا پيش از آن خوانده بود و انديشيده بود كنار گذاشت و در پي شناخت انديشه‌اي بر آمد كه آن روزها چون روحي لطيف در همه جاي ايران جاري بود. عشق و علاقه آويني به تفكرات امام خميني (ره) و انديشه حكومت ديني او را يكسره به خدمت انقلاب در آورد. آويني به ضرورت زمان، فعاليتش را در ديگر رشته‌هاي هنري كنار گذاشت و به فيلمسازي روي آورد. تلاش او آن بود كه حقيقت سيال زمان خود را روي نوار سلولوييد ثبت كند تا تحركي باشد براي آناني كه امروز زندگي مي‌كنند و درسي باشد بر آناني كه در آينده خواهند آمد. او كار فيلمسازي‌اش را از گروه تلويزيوني جهاد سازندگي و با ساخت فيلمهاي مستند آغاز كرد. نخستين كار اين گروه تهيه گزارشي تصويري از سيلي بود كه در سال 1358 در خوزستان جاري شد. پس از آن مجموعه مستند « شش روز در تركمن صحرا » و « خان گزيده‌ها » را ساخت. اين دو مجموعه به تحركات نظامي گروه‌هاي مسلح ضد انقلاب در منطقه گنبد و قواي خوانين فيروز آباد فارس عليه انقلاب اسلامي مي‌پرداخت. در فيروز آباد فارس هنگامي كه كار فيلمبرداري در جريان بود گروه سازنده مجموعه در محاصره نيروهاي خوانين قرار گرفت و با مشكلات زيادي خود را به شهر رساند. و اين گونه بود كه آويني نخستين صحنه‌هاي جنگي‌اش را در نبرد با خوانين تهيه كرد. سرانجام جنگ از راه رسيد و آويني كه در جست و جوي حقيقت بود دوربين‌اش را به سوي جبهه‌ها گرداند. نخستين فيلمي كه او در بارة‌جنگ ساخت « فتح خون » نام گرفت. در اين فيلم او از محاصره غم انگيز خرمشهر روايت كرد. پس از آن دست به كار ساخت مجموعه ديگري در باره جنگ شد كه يازده قسمت داست و عنوان آن همان دغدغه هميشگي مرتضي بود ؛ « حقيقت ». و بالاخره كار بعدي او مجموعه « روايت فتح » بود كه سال‌ها علاقه‌مندان به دفاع هشت ساله مردم ايران را پاي تلويزيون‌ها نشاند. روايت فتح كه پخش آن از سال 1364 شروع شد مجموعه‌اي بود با ويژگي‌هاي نو. گزارشي مستقيم و بي‌واسطه بود از آنچه كه در خطوط مقدم جبهه‌ها مي‌گذشت ؛ به دور از شعار و به دور از تصنع. آويني در اين مجموعه تلاش كرد از آنچه كه مي‌تواند مانع انعكاس طبيعي رويدادهاي جنگ گردد، كنار باشد. آنچه تماشاي اين مجموعه را براي بينندگان پرشمارش لذت بخش مي‌كرد صداي گرم او بود كه گفتار متن برنامه را با لحني صميمانه و دلنشين مي‌خواند. لحني كه براي هميشه در ذهن و ياد بينندگان روايت فتح باقي خواهد ماند. فيلمسازي تنها فعاليت آويني نبود. او در كار مطبوعات هم دستي داشت و نوشته‌هاي با ارزش زيادي در مطبوعات مختلف از او به جاي مانده است. ماهنامه « اعتصام » ارگان انجمن‌هاي اسلامي سراسر كشور كه از سوي سازمان تبليغات اسلامي منتشر مي‌شد نخستين نشريه‌اي بود كه سلسله مقالات منظم او را در خود جاي داد. پس از آن ماهنامه « جهاد » نوشته‌هاي او را منتشر كرد. جهاد را وزارت جهاد سازندگي منتشر مي‌كرد ؛ جايي كه سيد مرتضي آويني سال‌هاي طلايي عمرش را در آن سپري كرد. از سال 1365 به بعد آويني نگاه جدي خود را به مباحث نظري سينما معطوف كرد. او در اين سال يك ترم در دانشگاه هنر به تدريس « تمثيل شناسي در سينما » پرداخت و پس از آن كه ديد قالب‌هاي درسي از پيش طراحي شده در دانشگاه به او امكان تدريس آنچه را كه خود مي‌خواهد نمي‌دهد از دانشگاه كناره گرفت و به نوشتن تفكراتش در باب سينما پرداخت. نوشته‌هاي سينمايي‌اش را ابتدا در فصلنامه سينمايي « فارابي » چاپ كرد، اما از سال 1367 پس از آن كه مرتضي آويني به حوزه هنري رفت و در آنجا مجله « سوره » را با سردبيري خود به راه انداخت، اين نشريه اصلي‌ترين جايي بود كه مي‌شد نوشته‌هاي او را در آن خواند. از آن پس سوره مجله‌اي بود غني با مقالات ارزشمندي در بارة ادبيات، نقاشي، گرافيك، تئاتر، سينما و … و در اين ميان نوشته‌هاي آويني در باره مسائل فرهنگي و فلسفه هنر جايگاهي ويژه داشت. فعاليت آويني در حوزه تنها به انتشار مجله سوره محدود نشد. « گروه تلويزيوني حوزه » و « دفتر مطالعات ديني هنر » دو بخش مهم بودند كه نخستين بار او پايه گذاري كرد. همچنين انتشار مجله « ادبيات داستاني » به عنوان نخستين نشرية تخصصي داستان در ايران محصول كار و انديشة او بود. در سال 1371 سيد مرتضي آويني با توصيه آيت‌الله خامنه‌اي، رهبر انقلاب، مجموعه تلويزيوني روايت فتح را كه ساخت و پخش آن متوقف شده بود مجدداً پي گرفت و حاصل تلاش دوبارة او در اين زمينه دورة جديد روايت فتح بود كه با نگاهي پخته‌تر و ارزش‌هاي فني والاتر بارديگر از تلويزيون پخش شد و خاطره روزهاي پر حماسه دفاع مقدس را در ذهن‌ها زنده كرد. اما ساخت دورة جديد روايت فتح نزديك يك سال بيشتر دوام نيافت. در بهار سال 1372 زماني كه چند روزي از عيد نوروز مي‌گذشت مرتضي آويني يك بار ديگر سفر مكاشفه آميزش را به جبهه‌هاي جنگ براي ادامه ساخت مجموعه روايت فتح شروع كرد. مقصد او اين بار فكه بود. جايي كه بهترين فرزندان اين آب و خاك در آن دليرانه جان باخته بودند. روز نوزدهم فروردين هنگام بررسي دالاني در منطقه فكه سيد مرتضي آويني كه پيشاپيش گروه حركت مي‌كرد با يك مين خنثي نشده كه يادگار شوم زمان جنگ بود برخورد كرد و از ناحيه پا به شدت زخمي شد و پيش از آن كه به بيمارستان برسد به خاطر خون‌ريزي زياد به شهادت رسيد شهيد آويني فعاليت مطبوعاتي خود را در اواخر سال 1362 همزمان با مشارکت در جبهه ها و تهيه فيلمهاي مستند درباره جنگ با نگارش مقالاتي در ماهنامه اعتصام، ارگان انجمنهاي اسلامي که از سوي سازمان تبليغات منتشر مي شد، آغاز کرد. اين مقالات طيف وسيعي از موضوعات سياسي، حکمي، اعتقادي و عبادي را در بر مي گرفت. او طي يک مجموعه مقاله درباره مباني حاکميت سياسي در اسلام آراء و انديشه هاي رايج در مورد دموکراسي، رأي اکثريت، آزادي عقيده و برابر و مساوات را در نسبت با تفکر سياسي مأخوذ از وحي و نهج البلاغه و آراء سياسي حضرت امام (ره) مورد تجزيه و تحليل و نقد قرار داد :مقالاتي نيز در تبيين حکومت اسلامي و ولايت فقيه در ربط و نبست با حکومت الهي حضرت رسول (ص) در مدينه و خلافت امير مومنان (ع) نوشت و اتصال و پيوند انقلاب اسلامي را با نهضت انبيا عليهم السلام و جايگاه آن را در تاريخ حيات باطني بشر تشريح کرد. مقالات متعددي درباره دفاع مقدس و نسبت آن با جنگهاي صدر اسلام و قيام عاشورا و وجوه تمايز آن از جنگهايي که بخصوص در قرون اخير واقع شده اند، و نيز برکات ظاهري و غيبي جنگ و ويژگيهاي رزم آوران و بسيجيان در زمره مطالبي بود که در اعتصام منتشر شد. در مضامين اعتقادي و عبادي نيز تحقيق و تفکر مي کرد و حاصل کار خويش را به صورت مقالاتي چون اشک، چشمه تکامل، تحقيقي در معني صلوات و حج، تمثيل سلوک جمعي بشر به چاپ مي سپرد. در کنار نگارش اين مقالات، مجموعه مقالاتي نيز با عنوان کلي تحقيقي مکتبي در باب توسعه و مباني تمدن غرب براي ماهنامه جهاد، ارکان جهادسازندگي، نوشت بهشت زميني، ميمون برهنه !، تمدن اسراف و تبذير، ديکتاتوري اقتصاد، از ديکتاتوري پول تا اقتصاد صلواتي، نظام آموزشي و آرمان توسعه يافتگي، ترقي يا تکامل ؟ و … از جمله مقالات آن مجموعه است. اين مقالات بعد از شهادت او از سوي مرکز حفظ و نشر آثار دفاع مقدس ( وزارت جهاد سازندگي ) با عنوان کلي مذکور ( تحقيق مکتبي … ) به چاپ رسيد. اين دوره از کار نويسندگي شهيد تا سال 1365 ادامه يافت. مقارن با همين سالها شهيد آويني علاوه بر کارگرداني و مونتاژ مجموعه روايت فتح نگارش متن آن را بر عهده داشت. او در ماه محرم سال 1366 نگارش کتاب فتح خون ( روايت محرم ) را آغاز کرد و نه فصل از فصول دهگانه آن را نوشت. اما در حالي که کار تحقيق در مورد وقايع روز عاشورا و شهادت بني هاشم را انجام داده و نگارش فصل آخر را آغاز کرده بود، به دلايلي کار را ناتمام گذاشت. او در سال 1367 يک ترم در مجتمع دانشگاهي هنر تدريس کرد ولي چون مفاد مورد نظرش براي تدريس با طرح درسهاي دانشگاه همخواني نداشت از ادامه تدريس صرف نظر کرد. مجموعه مباحثي که براي تدريس فراهم شده بود با بسط و شرح و تفسير بيشتر در مقاله بلندي به نام تأملاتي در ماهيت سينما که در فصلنامه فارابي به چاپ رسيد و بعد در مقالاتي با عناوين جذابيت در سينما، مونتاژ به مثابه معماري سينما، آينه جادو، قاب تصوير و زبان سينما و … که از فروردين سال 1368 در ماهنامه هنري سوره منتشر شد، تفصيل پيدا کرد. مجموعه اين مقالات در کتاب آينه جادو که جلد اول از مجموعه مقالات و نقدهاي سينمايي اوست، جمع آوري و به چاپ سپرده شد. سالهاي 1368 تا 1372 دوران اوج فعاليت مطبوعاتي شهيد آويني است. آثار او در طي اين دوره نيز موضوعات بسيار متنوعي را شامل مي شود. هرچند آشنايي با سينما در طول مدتي بيش از ده سال مستند سازي و تجارب او در زمينه کارگرداني مستند و به خصوص مونتاژ باعث شد که قبل از هر چيز به سينما بپردازد، ولي اين مسئله موجب بي اعتنايي او نسبت به ساير هنرها نشد. او در کنار تأليف مقالات تئوريک درباره ماهيت سينما و نقد سينماي ايران و جهان، مقالات متعددي در مورد حقيقت هنر، هنر و عرفان، هنر جديد ـ اعم از رمان، نقاشي، گرافيک و تئاتر ـ هنر ديني و سنتي، هنر انقلاب و … تأ‌ليف کرد که در ماهنامه سوره به چاپ رسيد. طي همين دوران در خصوص مباني سياسي ـ اعتقادي نظام اسلامي و ولايت فقيه، فرهنگ انقلاب در مواجهه با فرهنگ واحد جهاني و تهاجم فرهنگي غرب، غربزدگي، و روشنفکري، تجدد و تحجر و موضوعات ديگر تفر و تحقيق کرد و مقالاتي منتشر نمود. مجموعه آثار شهيد آويني در اين دوره هم از حيث کميت هم از جهت تنوع موضوعات و هم از نظر عمق معنا و اصالت تفکر و شيوايي بيان اعجاب آور است. در حالي که سرچشمه هاي اصلي تفکر او به قرآن، نهج البلاغه، کلمات معصومين عليهم السلام و آثار و گفتار حضرت امام (ره) باز مي گشت، با تفکر فلسفي غرب و آرا و نظريات متفکران غربي نيز آشنايي داشت و با يقيني برآمده از حکمت، آنها را نقد و بررسي مي کرد. او شناخت مباني فلسفي و سير تاريخي فرهنگ و تمدن جديد را از لوازم مقابله با تهاجم فرهنگي مي دانست چرا که اين شناخت زمينه خروج از عالم غربي و غربزده کنوني را فراهم مي کند و به بسط و گسترش فرهنگ و تفکر الهي مدد مي رساند. او بر اين باور بود که با وقوع انقلاب اسلام و ظهور انسان کاملي چون امام خميني (ره) بشر وارد عهد تاريخي جديدي شده است که آن را عصر توبه بشريت مي ناميد، عصري که به انقلاب جهاني امام عصر (عج) و ظهور دولت پايدار حق منتهي خواهد شد.


نویسنده : امتداد

تاریخ : 1399

خاطره : فكه‌ مثل‌ هيچ‌ جا نيست‌! نه‌ شلمچه‌، نه‌ ماووت‌، نه‌ سومار، نه‌ مهران‌، نه‌ طلائيه‌، نه‌... فكه‌ فقط‌ فكه‌ است‌! با قتلگاه‌ و كانال هايش‌، با تپه‌ ماهور و دشت هايش‌. فكه‌ قربانگه‌ اسماعيل‌هاست‌ به‌ درگاه‌ خداي‌ مكه‌. فكه‌ را سينه‌اي‌ است‌ به‌ وسعت‌ ميدان هاي‌ مين‌ِ گسترده‌ بر خاك‌. فكه‌ را دلي‌ است‌ به‌ پهناي‌ سيم هاي‌ خاردار خفته‌ در دشت‌. فكه‌ را باغ هايي‌ است‌ به‌ سر سبزي‌ جنگل‌ امقر. فكه‌ ، روحي‌ دارد به‌ لطافت‌ ابرهاي‌ گريان‌ در شب‌ والفجريك‌. فكه‌ ، چشماني‌ دارد به‌ بصيرت‌ ديده‌بان‌ خفته‌ در خون‌، بر ارتفاع‌ صد و دوازده‌. فكه‌ ، خفته‌ بر زير گام هايي‌ است‌ كه‌ رفتند و باز نيامدند... فكه يادآور نام چهار عمليات است: والفجر مقدماتي (بهمن ۶۱)؛ والفجر يك (فروردين ۶۲)؛ ظفر چهار (تير ۶۳)؛ و عاشوراي سه (مرداد ۶۳) فكه روايت سرزميني است كه رمل‌هاي آن پيكر خونين بسياري از عزيزان اين سرزمين را كفن شده است. اين روايت ساده و مختصري است از منطقه فكه كه احتمالا يا رفته‌اي يا قرار است بروي و ببيني؛ اما من مي‌خواهم روايت دومي را هم از فكه بيان كنم روايتي كه اين‌قدر مختصر نباشد و گوشه‌اي از حقايق را به تصوير بكشد. بسيجي‌ها هشت تا چهارده كيلومتر را در حالي با پاي پياده از ميان رمل‌ها و ماسه‌هاي روان فكه گذشتند كه وزن تقريبي تجهيزاتي كه همراه داشتند دوازده كيلو بود؛ تازه بعضي‌ها هم مجبور بودند قطعات چهل كيلويي پل را نيز حمل كنند. اين پل‌ها قرار بود روي كانال‌ها تعبيه شود تا عبور رزمندگان به مشكل فوگاز برنخورد. تا همين جا را داشته باش تا برسيم سر موانع، اصلا عمليات والفجر مقدماتي را به خاطر همين مي‌گفتند عمليات موانع. هدف بسيجي‌ها خط دشمن بود. مجموعه‌اي از كانال‌ها، سيم‌خاردارها و ميدان مين‌ها كه گاهي عمق آن به چهار كيلومتر مي‌رسيد، بچه‌ها يكي را كه رد مي‌كردند به ديگري مي‌رسيدند. موانع معروف فكه هنوز زبانزد نيروهاي عملياتي است؛ كانال‌هايي به عرض سه تا نه متر و عمق دو تا سه متر و پر از سيم‌خاردار، مين والمر و بشكه‌هاي پر از مواد آتش‌زا. دشمن با هوشياري مين‌ها را زير رمل‌ها و ماسه‌ها كار گذاشته بود و چون بيشتر عمليات‌ها در شب انجام مي‌گرفت تا چند نفر روي مين پرپر نمي‌شدند بقيه از وجود ميدان مين باخبر نمي‌شدند. اكثر رزمندگان دشت فكه نوجوانان و جواناني بودند كه عزم و اراده قوي‌شان آنان را سدشكن كرده بود، حالات معنوي و روحي آنها به قدري بي‌نظير بود كه با اشتياق براي عمليات آماده مي‌شدند. فكه را قتلگاه مي‌گويند؛ قتلگاه شهيدان خودش يك سرزمين پهناور مملو از رمل و ماسه، با چند تا تپه ماهوري و نيروهايي كه در محاصره دشمن داخل شيار بين دو تپه پناه گرفته، شيار پر از مين والمر، آتش دشمن متمركز بر شيار سه روز مقاومت، بدون آب و غذا و سرانجام قتل‌عام. در محور لشگر ۱۷ علي‌بن‌ابي طالب، بچه‌ها در ساعت ده شب با دشمن درگير مي‌شوند و خط دشمن شكسته مي‌شود. جنگ شديدي درمي‌گيرد. شهيد زين‌الدين دستور مي‌دهد بچه‌هاي مهندسي سريعا اقدام به زدن خاكريز كنند اما حجم شديد آتش دشمن مانع مي‌شود و سرآغاز حماسه مظلومانه‌اي در فكه شكل مي‌گيرد، حدود ساعت ۲:۱۵ شب خبر مي‌رسد مهمات بچه‌ها در حال تمام شدن است و تعداد زيادي از بچه‌ها زخمي و شهيد شده‌اند، با توجه به حجم شديد آتش دشمن و وضعيت خاص منطقه (رملي بودن) امكان ارسال مهمات به سختي ممكن است. عراقي‌ها بچه‌ها را از سه طرف محاصره مي‌كنند، اما فرزندان عاشورايي خميني تا ساعت حدود هفت صبح مقاومت مي‌كنند، وقتي دستور داده مي‌شود بچه‌ها كمي به عقب برگردند صدايي از آن طرف بي‌سيم براي هميشه جاودانه مي‌ماند، فرماده گردان مي‌گويد: اطراف من بچه‌هايم روي خاك افتاده‌اند، من اينها را چطور تنها بگذارم. از ناگفته‌هايي كه فكه آرام و ساكت در سينه دارد، نحوه شهادت اسرا و مجروحين است. گروه تفحص در حين عمليات جستجو به سيم‌هاي تلفني رسيدند كه از خاك بيرون زده بود. رد سيم‌ها را كه گرفتند رسيدند به يك دسته از شهدا كه دست و پايشان با همين سيم‌ها بسته شده بود، معلوم بود كه آنها را زنده به گور كرده‌اند. چرا كه كسي دست كشته‌اي را نمي‌بندد. نمي‌دانم چقدر از گردان حنظله مي‌داني؟! سيصد نفر در يكي از كانال‌ها محاصره شدند و اكثرا با آتش مستقيم دشمن يا تشنگي مفرط به شهادت رسيدند. در آن موقعيت، عراقي‌ها مدام با بلندگو از نيروها مي‌خواستند كه تسليم شوند و بچه‌ها در جواب، با آخرين رمق خود فرياد تكبير سر مي‌دادند. آن شب آنان فرياد سر دادند اما سر تسليم فرود نياوردند. گرچه فكه از لحاظ نظامي پيروزي آن‌چناني به خود نديد، اما قصه مقاومت رزمنده‌ها در شرايط بسيار سخت جنگي و تشنگي مفرط، كربلايي ديگر را براي اين كشور رقم زد و در واقع اذن دخول سرزمين فكه همين تشنگي است. در يادداشت‌هاي باقي‌مانده از يكي از شهيدان گردان حنظله آمده است: امروز روز پنجم است كه در محاصره هستيم. آب را جيره‌بندي كرده‌ايم. نان را جيره‌بندي كرده‌ايم. عطش همه را هلاك كرده، همه را جز شهدا كه حالا كنار هم در انتهاي كانال خوابيده‌اند. ديگر شهدا تشنه نيستند. فداي لب تشنه‌ات پسر فاطمه سلام الله عليها.


نویسنده : خبرگزاری ایکنا

تاریخ : 1387

خاطره : فكه سرزمـينی پهنـــــاور از رمل و ماســـه، با چند تپه ماهـــور و منطقه‌ای مرزی در شمال غربی خوزستان است كه از غرب به خط مرزی ايران و عراق، از شمال به چنانه و از جنوب به چزابه محدود می‌شود. در آغاز جنگ پس از سقوط فكه، پاسگاه‌های آن محاصره شدند و نيروهای مستقر در آن‌ها هنگام عقب‌نشينی راه را گم كرده و در اثر تشنگی شهيد شدند. طی جنگ تحميلی، عمليات‌های والفجر مقدماتی در بهمن ۱۳۶۱ و والفجر يك در فروردين‌ماه ۱۳۶۲ و عمليات‌های ظفر ۴ و عاشورای ۳ در تيرماه و مردادماه ۱۳۶۴ در فكه انجام شد. رزمندگان كيلومترها با پای پیــاده و با تجهيزاتی كه از ۱۰ كيلوگرم بيشتر بود از ميان رمل‌های روان فـــــكه گذشـــتند، برخی نيز قطعات چهل كيلــــــويی پل‌ها را حمل می‌كردند. فكه به قتل‌گاه معروف است، زيرا هنگامی كه رزمندگان بیــــن دو تپه پناه گرفته بودنـــد، محاصره شــــدند و پس از سه روز مقاومت، در حالی كه به‌شدت تشنه بودند قتل‌عام شدند. سال‌‌ها بعد در عمليات جستجوی مفقودين، گروه تفـــــحص در فكه به سيم‌های تلفنی رسيدند كه رد سیــم‌ها به يك دســــــته از شهدا می‌رسيد كه دســت و پايشان با همين سيم‌ها بســـته شده و زنده به گور شده بودند و عراقی‌ها بعضی اجساد را هم قبل از شـهادت آتش زده بودند. در اين مكان ۱۲۰ نفر از رزمندگان گردان «حنظله» لشكر ۲۷ محمد رسول‌الله با لب تشنه به شهادت رسيدند. در يادداشت‌های باقی مانده از يكی از شهيدان گردان حنظله آمده است: «امروز روز پنجم است كه در محاصره هستيم. آب را جـــيره‌بندی كرده‌ايم. نان را جيره‌بنــــــدی كرده‌ايم. عطــش همه را هلاك كرده است، هـــمه را جز شهدا كه حالا كنارهم در انتــــــهای كانال خوابيده‌اند. ديگر شــــهدا تشنه نيستند. فدای لب تشنه‌ات پسر فاطمه(س)...» فكه يكی از محورهای اصلی تجاوز ارتش عراق به شمال خوزستان بود. عراقی‌ها با عبور از اين محور توانستند خود را تا كنار رودخانه كرخه برسانند و به جاده اهواز، انديمشك نزديك شوند. مهم‌ترين عمليات ايران در اين منطقه عمليات «والفجرمقدماتی» كه عمليات موانع لقب گرفته بود در ۱۸ بهمن ۶۱ انجام گرفت كه موفقيت چندانی به همراه داشت. قتلگاه فكه مهمان‌های زيادی در جمع خود پذيرا بود، از جمله شهيد سيد مرتضی آوينی كه ۲۰ فروردين ۷۲ در هنگام تهيه فيلم مستند بر اثر انفجار مين به جمع ميهمانان فكه پيوست. درسال‌های بعد نيز اين منطقه شاهد عروج نيروهای تفحص همچون شهيد محمود‌وند و شهيد پازوكی و ... بود. موزه طبيعی اين يادمان با شماره ۱۲۷ در آثار ملی دفاع مقدس ثبت شد.


نویسنده : دفاع پرس

تاریخ : 1397

خاطره : اما فکه مقتل آوینی را نیز در خود دارد . همان که قصد کرد و چند تائی از فرمانده ها و اعضای واحد اطلاعات و عملیات آن روزها را جمع کرد و راهی ساختن فیلمی از شهدا برای محرم شد . آن روزها هنوز فکه پر از مین بود و در بعضی جاها میبایست با ستون یک حرکت کرد . به قتلگاه شهدا فکه رفتن مستلزم گذشتن از میادین مین بود ، سید مرتضی آوینی و سعید یزدان پرست هم در ستون بودند . هنوز وسایل ، تجهیزات نظامی و آثاری از شهدا در اطراف روی زمین است و آوینی عجله دارد تا به قتلگاه شهدای فکه برسد از همراهان می خواهد توقف نکنند . مرتضی به فیلم بردارش می گوید از پای نفرات جلوئی فیلم بگیر. چند لحظه بعد مین جهنده ای با پوشش وسیع ، مابین شهیدان مهندس یزدان پرست و سید مرتضی آوینی منفجر می شود و کل ستون را به زمین میزند رهبرمعظم انقلاب اسلامی در مورد شهید آوینی فرمودند «به یادشهید عزیز، سید شهیدان اهل قلم، سید مرتضی آوینی که یادش غالبا با من است» شهید آوینی مستندهایی از جنگ را به عنوان روایت فتح تهیه کرده و خود دیباچه ای از عشق و عرفان ادبیات نگاشته است و جملات و نوشته های زیبایی پیرامون شهادت، بسیج و کربلا دارد. شهید آوینی بیان می کند:«ای شقایق های آتش گرفته دل خونین که داغ شهادت شما را بر خود دارد، آیا آن روز خواهد رسید که بلبلی دیگر در وصف ما سرود شهادت بسراید.» در بیانی دیگر پیرامون بسیجی و عشق به کربلا می گوید: «بسیجی عاشق کربلاست و کربلا را تو مپندار که شهری است در میان شهرها و نامی است در میان نامها نه، کربلا حرم حق است و هیچکس را جز یاران راهی به سوی حقیقت نیست». جنگ رازها و رمزهای بسیار دارد ناگفته ها و نشنیده های فراوان دارد. رازها و رمزهایی که شاید برخی هنوز هم با این که سالها از جنگ گذشته نمی خواهند بگویند یا نه یادشان رفته گرد فراموشی خاطرات گرفته اند ولی برخی نقاط، مکانها و زمان هایش آن چنان تاثیر گذار است که هنوز هم مکانی پرشور و هیجان است. هنوز هم خاطرات دوران جنگ را برای رزمندگان دوران دفاع مقدس و مردم ایران تداعی می کند. فکه را کربلای ایران نام نهاده اند،کربلای که مردان از سرزمین قبیله نور بدون آب، لب تشنه و بی ادعا بدون سازش و تسلیم شدن در برابر دشمن با بانگ تکبیر به شهادت می رسند


نویسنده : مشرق نیوز

تاریخ : 1398

خاطره : یکی دو سال بعد از اجرای قطعنامه ۵۹۸، دوستانی از جمله حسین الله‌کرم، سعید قاسمی، احمد کوچکی، جعفر رسولی، قاسم دهقان و محمد جهانبخش که از مسئولان اطلاعات عملیات «والفجر مقدماتی» بودند و دقیقاً منطقه را می‌شناختند، گفتند «پیکر شهدای این عملیات در فکه شمالی جا مانده است که باید آنها را به عقب برگردانیم». به همراه آقای محمودوند، پازوکی، میرطاهری و جعفر ربیعی به منطقه رفتیم؛ موثق‌‌ترین فردی هم که همراه ما بود و می‌دانست پیکر شهدا کجاست، آقای «جعفر ربیعی» فرمانده گردان تخریب لشکر۲۷ بود چون وی بعد از ۵ ـ ۶ روز محاصره در بیابان فکه به اسارت عراقی‌ها درآمد و دقیقاً مقتل شهدای فکه را می‌شناخت. بنابراین به قتلگاه فکه، همان مکان مشرف به تپه دوقلو رفتیم و از طریق ایشان شهدا را پیدا کردیم؛ شهید محمودوند نیز از جمله افراد مطلعی بود که شب عملیات «والفجر مقدماتی» تخریب‌چی گردان حنظله بود، باید کانال سوم و چهارم را نشان می‌داد چون بچه‌های گردان حنظله و کمیل نیز در این کانال‌ها مانده بودند. آقای محمودوند ذهن خوبی داشت و با راهنمایی‌های او محل شهادت شهدای گردان‌های حنظله و کمیل شناسایی شد. در نتیجه با راهنمایی‌های جعفر ربیعی و آقای الله‌کرم، قتلگاه ۱۲۰ شهید معلوم شد و با راهنمایی‌ شهید قاسم دهقان که در عملیات «والفجر یک» حضور داشت، محل شهادت شهدای این عملیات در فکه شمالی شناسایی شد. این اتفاقات به قدری جالب بود که وقتی شهید آوینی از این موضوع مطلع شد، تیمش را به منطقه آورد و بعد از مرحله اول شناسایی، گفت «اینجا، جای کار زیاد دارد و حتماً چند برنامه برای اینجا می‌سازم»؛ در همین جریان وقتی شهید آوینی برای دومین بار با سعید قاسمی، شهید قاسم دهقان و آقای شفیعی به منطقه آمد در چندقدمی قتلگاه شهدای فکه به شهادت رسید. نقطه‌ای که ۱۲۰ شهید «والفجر مقدماتی» را پیدا کردیم، یک گودی بزرگی بود که وقتی در این عملیات در محاصره دشمن قرار گرفتیم، مجروحان را به این نقطه امن می‌آوردند و امدادگران آنها را مداوا می‌کردند؛ پیکر شهدا را نیز به این نقطه منتقل می‌کردند تا در صورت شکسته شدن خط، آنها را به عقب ببرند؛ رزمندگانی هم که می‌خواستند در تیررس دشمن قرار نگیرند، در این نقطه بودند؛ در واقع گودال قتلگاه جان‌پناه رزمندگان بود. به این ترتیب شهدای «والفجر مقدماتی» از سال ۶۱ تا ۷۱ در میان رمل‌های فکه ماندند، و در عملیات‌های تفحص منطقه، پیکرهای مطهر شهدایش یک به یک به شهرهایشان باز می‌گردند.


نویسنده : دفاع پرس

تاریخ : 1397

خاطره : موقعیت یادمان فکه فکه منطقه‌ای بیابانی در شمال‌غربی استان خوزستان و جنوب‌شرقی استان ایلام است که از جنوب به چزابه و شهر بستان، از شرق به ارتفاعات میشداغ و رقابیه، از شمال‌غرب به عین‌خوش و شهر موسیان، از شمال‌شرق به برقازه و از غرب به استان العماره عراق منتهی می‌شود. فکه به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم شده که بخش جنوبی آن جزء استان خوزستان و شهرستان دشت‌آزادگان محسوب می‌شود و بخش شمالی آن جزو استان ایلام و از توابع شهرستان دهلران است. منطقه فکه، رملی و سرزمین شن‌های روان است و در بخش جنوبی رمل و شن‌های روان بیشتری وجود دارد، به گونه‌ای که حرکت کردن بر روی آن بسیار سخت و طاقت‌فرساست. در فکه جنوبی، تعداد روستاها به تعداد انگشتان دستان هم نمی‌رسد و تنها عده‌ای از عشایر در آن زندگی می‌کنند اما در منطقه فکه شمالی به علت وجود رودخانه دویرج و باران‌های فصلی، روستاهای معدودی وجود دارد. فکه یکی از محورهای اصلی تجاوز و حمله ارتش عراق به شمال خوزستان بود. لشکر یک مکانیزه عراق از این محور به سمت شوش تهاجم کرد. لیکن مقاومت یک گروه رزمی از تیپ۳۷ زرهی شیراز و گروهی از سپاه پاسداران موجب شد دشمن به سختی و با تأخیر از فکه عبور کند. این منطقه علاوه بر آن که مکان شهادت تعداد قابل توجهی از رزمندگان است، شاهد شهادت ۲ فرمانده بزرگ جنگ یعنی حسن باقری و مجید بقایی است. دی سال ۱۳۶۵دشمن دوباره به فکه حمله کرد و بیش از هفت کیلومتر پیش‌روی کرد و تا آخر جنگ این منطقه در دست دشمن باقی ماند و پیکر شهدا مدت‌ها در میدان مین باقی ماند. اولین گروه تفحص به همت شهید محمودوند در اوایل دهه ۷۰ در این سرزمین شروع به کار کردند و تعداد زیادی از شهدا از این منطقه به شهرها بازگردانده شدند. شهید سیدمرتضی آوینی هنگام ضبط برنامه روایت‌فتح از محل قتلگاه ۱۲۰رزمنده گردان حنظله از لشکر۲۷ محمدرسول‌الله(ص) در ۲۰ فروردین سال ۷۲ به همراه سعید یزدان‌پرست بر اثر انفجار مین در این منطقه به شهادت رسیدند. در فکه تعدادی از نیروهای تفحص نیز در حین جستجوی شهدا به شهادت رسیده‌اند که از جمله آن‌ها می توان به شهدایی مانند علی محمودوند،سید‌علی موسوی، مجید پازوکی، غلامی، سعید شاهدی و برادران صابری اشاره کرد. مقتل شهدای فکه بین پاسگاه فکه و چزابه و در غرب پاسگاه طاووسیه و در سه کیلومتری جاده فکه،چزابه قرار دارد.در این مقتل بخشی از زمین به صورت بکر و به صورت رملی توسط سیم خاردار محصور شده و به عنوان معبری امن از مناطق آلوده اطراف خود جدا شده است.علاوه بر ایام راهیان نور،این قتلگاه همه ساله در ایام محرم و عاشورای حسینی میزبان عزاداران حسینی است. امروز به پاس مردانگی گردان حنظه و مقاومت رزمندگان هرساله مردم با وفای ایران درمکان شهادت شهدای دوران دفاع مقدس سال جدید خود رابایادشهدا متبرک ساخته و بار دیگر با شهدا هم عهد و پیمان می شوند. ۲۸ سال از دوران دفاع مقدس گذشته است ولی هنوز یاد دوران دفاع مقدس و سالگرد عملیاتها و شهدای ان دوران گرامی داشته و هرساله مراسم یابودشهدای عملیات های مختلف برگزار می شود.هنوز هم نام فکه که می آید یادمان از تشنگی و مقاومت مردانی که دست بسته در شن زارهای خشک به شهادت رسیدند،یادمان نرفته ایستادگی و مقاومت مااز هابیلیان زمان هستیم وفریاد مظلومیت یاران خمینی (ره) شنیده می شود و مقاومت مردانه آنان را نسل به نسل برای کودکان مان نقل خواهیم کرد تا نسلهای آینده ایران اسلامی هم به این شهدا افتخارکنند و هم فراموش نکنند که از کدام تبار اند و به ارزشها پای بند بمانند و بدانند حریم امن امروز نتیجه مجاهدت رزمندگان در دوران دفاع مقدس است


نویسنده : جوان آنلاین

تاریخ : 1397

خاطره : یادمان فکه هنوز عطر حضور ابراهیم هادی و حسن باقری را در خودش دارد. هنوز صفای بچه‌های جبهه را می‌توان در هر جایش مشاهده کرد و فرصتی مغتنم برای خلوت کردن با شهداست. هنوز می‌توان رد خون شهید آوینی را در فکه دید و به یاد غربت شهدای فکه چشم‌ها را با اشک شست و روح را جلا داد. حس و حال یادمان فکه را عاشقان ابراهیم هادی درک می‌کنند. آن‌ها که «سلام بر ابراهیم» را خوانده‌اند و شیفته مردانگی و قهرمانی‌هایش شده‌اند و حالا برای عاشقی کردن کیلومتر‌ها سفر می‌کنند و به فکه می‌روند. یادمان فکه ترکیبی از شهدایی با ویژگی‌های متفاوت است. هر شهید یادآور مقطعی از جنگ و حتی پس از جنگ است. هر شهید شیفتگان خودش را دارد و هر سال در اردو‌های نور، زائران برای تجدید دیدار با شهیدشان به فکه می‌آیند و محفلی عاشقانه و عارفانه را تشکیل می‌دهند. شهید ابراهیم هادی به دلیل ویژگی‌های اخلاقی، فرماندهی و شخصیتی‌ای که داشته است تاکنون به عنوان یکی از شهدای مفقودالجسدی شناخته می‌شود که شنیدن زندگینامه او برای هر جوانی دل‌انگیز و هیجان‌آور است. ابراهیم اهل ورزش بود. با ورزش پهلوانی یعنی ورزش باستانی شروع کرد و در والیبال و کشتی بی‌نظیر بود. هرگز در هیچ میدانی پا پس نکشید و مردانه ایستاد. مردانگی او را می‌توان در ارتفاعات سر به فلک کشیده «بازی‌دراز» و «گیلانغرب» تا دشت‌های سوزان جنوب مشاهده کرد. حماسه‌های او در این مناطق هنوز در یاد همرزمانش می‌درخشد. ابراهیم در عملیات «والفجر مقدماتی»، پنج روز به همراه بچه‌های گردان «کمیل» و «حنظله» در کانال‌های «فکه» مقاومت کردند و تسلیم دشمن نشدند. زمانی شهید هادی درباره حال و هوای جبهه‌ای که در آن حضور داشت، نوشته بود: «راستی اینجا به ما خیلی خوش می‌گذرد، چون رزق مؤمنین دائماً برقرار است. رزق مؤمن که می‌دانید چیست؟ از همان سور‌های امام حسینی است که دائم برقرار است و ما هم آن را توی رگ می‌زنیم که قوت بگیریم که اگر با دشمن روبه‌رو شدیم با یک مشت به درک واصلش کنیم. والسلام. ابراهیم هادی...» در همین زمین فکه خمپاره‌ای به زمین نشست نابغه دفاعی ایران پرکشید و رفت. حاج «قاسم سلیمانی» درباره شهید باقری چنین گفته است: «حسن واقعاً یک رهبر بود. تعبیرم این است که او بهشتی جنگ بود؛ یعنی همان نقشی که مرحوم بهشتی برای انقلاب و امام داشت، حسن باقری همان نقش را برای جنگ و جبهه داشت. قطعاً همه فرماندهان قدیمی جنگ نظرشان این است که اگر حسن زنده می‌ماند، در وضعیت جنگ قطعاً تأثیر داشت. او پرورش‌دهنده همه ما بود.» شهید باقری به همراه سرلشکر مجید بقایی در فکه آسمانی شد و بعد‌ها در تفحص‌هایی که در این منطقه انجام شد شواهد از شهادت ۱۰۰ تا ۱۲۰ نفر در این منطقه حکایت داشت. رزمندگانی از تیپ سیدالشهدا (ع) که هیچ‌گاه به مقر تیپ برنگشتند. فکه مکان شهادت شهید آوینی هم شد تا این بار سید شهیدان اهل قلم با شهادتش مظلومیت شهدای فکه را بازروایی کند. شهید آوینی دو روز قبل از عزیمت به منطقه فکه، در پاسخ به این سؤال که به کدام منطقه می‌روی، گفته بود: «می‌دانی به کجا می‌روم، به فکه، همان جایی که رزمندگان ما با چشم خود تحویل نفوس شهدا توسط فرشتگان را مشاهده می‌کردند.» آوینی یک دلداده واقعی بود. سیدمرتضی هم مانند همرزمانش سینه خود را سپر کرد تا حقیقت را با عمق وجودش درک کند و به مسافران سرزمین وحی می‌گفت که مکه برای شما، فکه برای من! بالی نمی‌خواهم، این پوتین‌های کهنه هم می‌توانند مرا به آسمان ببرند. آوینی بیان کرده بود: «عاشقان، عاشق بلایند. دُر حیات، در احتجاب صدف عشق است و آن را جز در اقیانوس بلا نمی‌توان یافت. در ژرفای اقیانوس بلا، عاشقان غواصان این بحرند و اگر مجنون نباشد چگونه به دریا زنند؟» و او با دل به دریا زدنش همچون بلبلی خوش‌آواز نغمه‌های عاشقی سر داد و به افلاکیان پیوست. فکه را کربلای ایران نام نهاده‌اند؛ کربلایی که مردان از سرزمین قبیله نور بدون آب، لب تشنه و بی‌ادعا بدون تسلیم شدن در برابر دشمن با بانگ تکبیر به شهادت رسیدند. شهدای فکه برای همیشه تاریخ ماندگارند. فکه قتلگاه عشاقی است که برای همیشه در تاریخ زنده‌اند. مردم سرزمین قبیله عشق سال جدید خود را با یاد شهدا متبرک می‌سازند و بار دیگر با شهدا هم عهد و پیمان می‌بندند.


نویسنده : کانون قرانی

تاریخ : 1394

خاطره : سال 72 در محور فکه اقامت چند ماه ها.... سال 72 در محور فکه اقامت چند ماه های داشتیم. ارتفاعات 112 ماوای نیروهای یگان ما بود. بچه ها تمام روز مشغول زیرورو کردن خاک های منطقه بودند. شب ها که به مقرمان بر می گشتیم، از فرط خستگی و ناراحتی، با هم حرف نمی زدیم! مدتی بود که پیکر هیچ شهیدی را پیدا نکرده بودیم و این، همه رنج و غصه بچه ها بود. یکی از دوستان برای عقده گشایی، معمولا نوار مرثیه حضرت زهرا(علیها السلام) را توی خط می گذاشت، و ناخودآگاه اشک ها سرازیر می شد. من پیش خودم می گفتم: «یا زهرا! من به عشق مفقودین به اینجا آمده ام; اگر ما را قابل می دانی مددی کن که شهدا به ما نظر کنند، اگر هم نه، که برگردیم تهران...». روز بعد، بچه ها با دل شکسته مشغول کار شدند. آن روز ابر سیاهی آسمان منطقه را پوشانده بود و اصلا فکه آن روز خیلی غمناک بود. بچه ها بار دیگر به حضرت زهرا(علیها السلام)متوسل شده بودند. قطرات اشک در چشم آنان جمع شده بودند. هرکس زیر لب زمزمه ای با حضرت داشت. در همین حین، درست رو بروی پاسگاه بیست و هفت، یک «بند» انگشت نظرم را جلب کرد. با سرنیزه مشغول کندن زمین شدم و سپس با بیل وقتی خاک ها را کنار زدم یک تکه پیراهن از زیر خاک نمایان شد. مطمئن شدم که باید شهیدی در اینجا مدفون باشد. خاک ها را بیشتر کنار زدم، پیکر شهید کاملا نمایان شد. خاک ها که کاملا برداشته شد، متوجه شدم شهیدی دیگر نیز در کنار او افتاده به طوری که صورت هردویشان به طرف همدیگر بود. بچه ها آمدند و طبق معمول، با احتیاط خاک ها را برای پیدا کردن پلاک ها جستجو کردند. با پیدا شدن پلاک های آن دو ذوق و شوقمان دو چندان شد. در همین حال بچه ها متوجه قمقمه هایی شدند که در کنار دو پیکر قرار داشت، هنوز داخل یکی از قمقمه ها مقداری آب وجود داشت. همه بچه ها محض تبرک از آب قمقمه شهید سر کشیدند و با فرستادن صلوات، پیکرهای مطهر را از زمین بلند کردند. در کمال تعجب مشاهده کردیم که پشت پیراهن هر دو شهید نوشته شده: «می روم تا انتقام سیلی زهرا بگیرم...»


فکه
فکه
فکه
فکه
فکه
فکه
فکه
فکه
فتح المبین
فکه
فکه
فکه
فکه
فکه
فکه
فکه