ّ ّ ّ ّ ّ
تاریخ و زمان ارسال :07 شهریور 1401 ساعت 11:21
منبع :
دسته بندی : حماسه و جهاد
3

معروف است ملتی که گذشته خود را نداند ناچار است حوادث و تجربیات از سرگذرانده را تکرار کند. حافظه­ جمعی و تاریخی هر جامعه گنجی است پنهان و پرارزش، که در پیچ­ وخم حوادث، با چراغی از گذشته مسیر آینده را روشن می­‌کند.

به گزارش ایسنا،معصومه جمشیدی شفق در یادداشتی کتاب کتاب “امدادگر کجایی؟” نوشته معصومه رامهرمزی را بررسی کرده است.

در این یادداشت می‌خوانیم:

کتاب “امدادگر کجایی؟” نوشته معصومه رامهرمزی از جمله کتاب‌هایی است که با رویکردی پژوهشی و با معماری روایی قابل تحسین، در همین راستا توسط نشر مرز و بوم به چاپ رسیده­‌ است.

نویسنده که خود اهل جنوب و از مردمی است که مستقیم درگیر جنگ تحمیلی عراق علیه ایران شدند تا کنون عناوین مختلفی در راستای روایت­‌نگاری به چاپ رسانده­‌است.

کتاب “امدادگر کجایی؟” به خاطرات و زندگی علی عچرش از امدادگران دوره­ی دفاع مقدس می­‌پردازد. از اولین مواجهه با کتاب خواننده درمی­‌یابد که با یک کار پرو پیمان با موضوعی تازه، در زمینه­ خاطره­‌نگاری و تاریخ شفاهی طرف است. برخلاف کتاب‌هایی که فقط نوعی گردآوری و ارائه­ تقریبا خام خاطرات پراکنده­ افراد است؛ این اثر از چند جهت دارای ویژگیهای منحصر بفردی است.

– سوژه­ اثر یا همان راوی هم به لحاظ روحیات و خلقیاتِ فردی، و هم از نظر نقش کمتر پرداخته­ شده­ امدادگری، جذاب است.

– مصاحبه­‌ها و تحقیقات که به بخشی از روند انجام آنها در مقدمه­ کتاب اشاره شده، دقیق و با روش‌های علمی انجام شده­ است. این مساله در طول زمان روایت و در تنوع موضوعات کاملا مشهود است.

– می­‌توان گفت اثر، زندگی­‌نگاره­ایی است در مورد یکی از هزاران انسانی که در زمانی حساس، در مکانی ویژه و شرایطی سرنوشت­‌ساز در تاریخ این مرز و بوم قرار گرفتند. می­‌شود همراه کتاب روز به روز با این آدم­ ‌ها پیش رفت و به دور از شعارهای دهان­ پرکن و خالی­ شده از معنا، آرام­ آرام دریافت که انقلاب و جنگ و انسان‌های آن دوران، چطور در هم اثر متقابل گذاشتند.

– دسته­‌بندی و پرداخت خاطرات و مهندسی روایت به گونه­‌ای است که با وجود حفظ اصالت خاطرات، مخاطب با سیرِ روایت همراه شده و حوادث را یکی بعد از دیگری پشت سر می­‌گذارد و تا انتها با شخصیت همراه می­‌شود.

– محور کتاب، آدم­‌ها هستند. آن هم آدم­‌هایی از کف جامعه و نزدیک به متن انقلاب و جنگ. این امر باعث شده کتاب به جز مسایل محوری، به زوایای انسانی، فرهنگی و اجتماعی روز بپردازد. این نکته در صورت معرفی درست می­‌تواند برگ برنده­ این اثر در گسترش طیف مخاطبان باشد.

برای آشنایی بیشتر با کتاب نگاهی به فصول و مطالب عمده­ هر فصل می­‌اندازیم. کتاب در هشت فصل تنظیم شده­ و در انتها نیز تصاویر و فهرست نمایه گنجانده­ شده ­است.

فصل اول: روزهای خیلی دور

  شروع کتاب درست مثل دنیای کودکی، پر از شیرینی و هیجان است؛ از شنا در شط و بازی‌های کودکانه گرفته تا دردسرها و شیطنت‌های نوجوانانه. با پرداختن به محله‌ سکونت خانواده­ راوی, با محیط آبادان و فرهنگ و آداب گروهی از مردم عزیز این شهر آشنا می­‌شویم.

فصل دوم: روزهای بیداری

شور و شرِ گروهی نوجوان یله و بی­‌خبر از عالم؛ همزمان می­‌شود با بزرگترین تحول اجتماعی سیاسی دوران معاصر ایران؛ انقلاب اسلامی. از زیباترین فصل‌های کتاب همین فصل است و با روایت جزئیات حوادث کوچه بازار آبادان در آن روزها, مخاطب را به خوبی همراه خود می­‌کند. با خواندن این فصل با اتفاقاتی مثل ماجرای سینمارکس، تسخیر انبار آبجوی آبادان بدست جوان‌ها، شهادت مردم عادی و بی­‌سلاح در مسجد و سینما و تجمعات، درگیری‌های خیابانی روزهای انقلاب از نزدیک همراه می­‌شویم و به خوبی پوست­‌اندازی جوانان آن روزها را درک می‌­کنیم.

 در بخشی از این فصل می‌خوانیم:” ما آدم­هایی معمولی بودیم که تا چند ماه قبل از انقلاب بی­‌خیال زندگی می­‌کردیم و کاری به کار دیگران نداشتیم. خودمان بودیم و خودمان. امام ما را متوجه جامعه کرد و از بی­‌تفاوتی درآورد.” 

فصل سوم: روزهای بالندگی

این فصل به روزهای اول پس از پیروزی انقلاب و فعالیت‌های خودجوش جوانان پخته ­شده در کوره انقلاب می­‌پردازد. در این قسمت هم به حوادثی مثل فعالیت‌های گروه‌های چپی و درگیری گروه‌های انقلابی با آنها و عاقبت حادثه­ سینمارکس پرداخته می‌شود. از جذابیت‌های این فصل تکاپوی جوانانی است که در پی انقلاب اجتماعی، بدنبال افزایش آگاهی­‌های فردی در قالب گروه‌های محلی هستند.

فصل چهارم: روزهای ایستادگی

در این بخش, درمی­‌یابیم چطور جنگ، ناخواسته و یکباره خود را بر متن زندگی مردم عادی خوزستان تحمیل می­‌کند. چطور مردم، با هر آنچه در دست و توان دارند، برای حفظ خانه و خاک خود تلاش می­‌کنند. این فصل نیز موضوعات جنبی متنوعی دارد مثل اوضاع نابسامان کشور و کارشکنی توسط بنی­‌صدر، مقاومت جوانان با کمترین امکانات و همیاری مردم شهرهای دور و نزدیک. 

فصل پنجم: روزهای مهاجرت

 همراه راوی می­‌رسیم به روزهای تلخ اشغال خرمشهر و مهاجرت اجباری مردم. در تصاویرِ گاه سخت و گاه زیبای ترسیم­ شده از آن روزها با اطلاعات ریز و درشتی روبرو می­‌شویم؛ مثل مشکلات عدیده­ی جنگ­‌زدگان، نمک به زخم مردم پاشیدن بدست منافقین، جریان داشتن زندگی و ازدواج‌های ساده و بی‌­آلایش جوانان مجاهد در سخت­‌ترین و بحرانی­‌ترین شرایط.

فصل ششم: روزهای جنگ و زندگی

با عزل بنی­‌صدر و تغییر در مدیریت کشور و آبدیده شدن مردان و زنان در کوره­ی ماه‌های اولیه­ جنگ، شرایط تغییر می­‌کند. در این فصل به سال‌های میانی جنگ، شکست حصر آبادان و آزادسازی خرمشهر پرداخته­ می­‌شود. خرده­ روایت‌های دیگری نیز در این بخش مطرح می­‌شود؛ مثل سبک زندگی جوانان حزب­‌اللهی، فعالیت‌های اجتماعی زنان همراه مردان، مشارکت بالای مردم در پیشبرد امور جامعه در شرایط جنگ خارجی و تحریم از بیرون و ترور و تخریب منافقین از داخل و شکوفایی انسانه‌ایی که با کمترین امکانات در حادترین موقعیت‌ها دنبال بالاترین بهره بدون کمترین منفعت شخصی بودند.

فصل هفتم: روزهای حج و امداد

در این فصل از موضوع اصلی کتاب کمی جدا م‌ی­شویم. همراه راوی که به عنوان امدادگر راهی سفر حج شده با جنبه­‌های دیگری از اوضاع و شرایط آن سال‌های ایران آشنا می­‌شویم. جزئیات بیان ­شده در این فصل به مخاطب دید تازه­‌ای نسبت به قشر امدادگر می­‌دهد که اغلب دیده نمی­‌شود.

فصل هشتم: روزهای پایانی

در این فصل به سالهای پایانی جنگ پرداخته شده­ است. در کنار تلخی اثر بعضی اشتباهات، نکته­ قابل توجه در این فصل کمک‌های مردمی و نقش غیرقابل انکار آن در پیشبرد هشت سال جنگ و موفقیت‌های بزرگ در آن برای کشوری تازه انقلاب کرده و در تحریم جهانی است.

با وجود حجم به نسبت بالای کتاب، آوردن اسامی زیاد، شرح برخی مسائل جزئی یا تخصصی که گاه کمی زیاده از حوصله­ مخاطب به نظر می­‌رسد، نثر روان و پرداخت خوب روایی این اثر قادر است هر خواننده­‌ای را تا آخر با خود همراه کند.

 انتهای پیام 

منبع

برچسب ها : شهادت
*
*