ّ ّ ّ ّ ّ
نگاهی به عملیات رمضان و دلایل عدم الفتح آن/ رویارویی با شرق و غرب در محور تنومه
تاریخ و زمان ارسال :31 تیر 1394
دسته بندی : یادداشت
6
خلاصه یادداشت :

یک ماه و 20 روز پس از آزادسازی خرمشهر در سوم خردادماه 1361 و طی عملیات الیبیت‌‌المقدس، اولین تلاش گسترده رزمندگان ایرانی برای تداوم جنگ در داخل خاک عراق آغاز شد. 31 تیر 1394-12:55:57

سایت پایداری پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس: تقویم‌ها 22 تیرماه 1361 را نشان میدادند که مصادف با 21 رمضان 1402 بود و این تلاقی زمانی، جبهه ایرانی را که همواره بر باورهای دینی خود تأکید میکرد بر آن داشت تا نام عملیات را «رمضان» بگذارد؛ تک بزرگی که برخلاف خوشبینیهای حول محور آن، پس از 17 روز بدون کسب نتیجه درخشانی به اتمام رسید. مروری بر عملیات رمضان و دلایل عدم الفتح آن را پیش رو دارید. چرا خوشبینی؟ پیش از رمضان در جبهه خودی خوشبینی فراوانی برای موفقیت در آن وجود داشت. هنوز دو ماه از به اسارت درآوردن 19 هزار سرباز دشمن طی آزادسازی خرمشهر نمیگذشت و پیروزی در سه عملیات بزرگ قبل‌تر از آن (ثامن‌الائمه، طریق‌القدس و فتح‌المبین) روحیه رزمندگان و ملت ایران را بسیار بالا برده بود. این طور فرض میشد که عراق عمده قوای خود را از دست داده است و باید در عملیات رمضان یا کربلای4 نیرویهای متمرکز شده عراق در شرق بصره را نابود کرد و با استقرار در اراضی شمال این شهر (بصره)، دشمن را وادار به پذیرش شروط ایران نظیر تعیین و تنبیه متجاوز، پرداخت غرامت و همچنین قبول مجدد معاهده 1975 الجزایر کرد. در واقع رمضان در تداوم طرح گسترده‌ای موسوم به کربلا بود که سه گام قبلی آن با موفقیت به اتمام رسیده بود. در گام اول یا کربلای یک که به آن عملیات طریق‌القدس نیز گفته میشود، شهر استراتژیک بستان در جبهه میانی خوزستان آزاد شد و ارتباط قوای دشمن در شمال و جنوب این استان قطع شد. سپس در کربلای2 که نام دیگرش عملیات فتح المبین بود، 2هزارو 500 کیلومتر از اراضی اشغالی شمال خوزستان آزاد شد و در کربلای3 یا همان الی بیت‌المقدس، رزمندگان با آزادسازی خرمشهر، در بخش‌هایی از مناطق شلمچه و پاسگاه زید (نقطه آغاز عملیات رمضان) به مرز رسیدند. بنابراین رمضان یا کربلای 4 با شعار تعقیب و تنبیه متجاوز، مجوز ورود به خاک عراق را از فرماندهی کل قوا دریافت کرد و با امیدهای فراوان برای تعیین سرنوشت جنگ، آغاز شد. واکنش استکبار جهانی تصمیم ایران برای ورود به خاک عراق در سطح بین‌المللی واکنش‌های بسیاری در بر داشت. خلاصه این واکنش‌ها را اینطور میتوان بیان کرد که جز کشور لیبی هیچ کشور دیگری در جهان از آن حمایت نکرد. علت هم مشخص بود؛ هیچ کدام از قدرت‌های بزرگ و استکباری نمیتوانستند برتری ایران اسلامی بر همسایه غربی خود را بپذیرند و بنابراین تلاش‌های گسترده‌ای برای متقاعد کردن ایران در انصراف از تصمیم خود انجام دادند. تصویب قطعنامه 514 در شورای امنیت به تاریخ 21 تیرماه 1361 یکی از این تلاش‌ها بود که از دو طرف میخواست سریعاً ترک مخاصمه کنند و به مرزهای بین‌المللی بازگردند. بار قبلی که این شورا قطعنامه‌ای را در خصوص جنگ عراق با ایران به تصویب رساند در هفته اول شروع جنگ و زمانی بود که ارتش بعث در 12 کیلومتری اهواز جا خوش کرده بود. در آن قطعنامه که با نام 479 شناخته میشود تنها به آتش بس اشاره شده بود و حرفی از بازگشت به مرزهای بین‌المللی پیش نیامد. اما حالا که رزمندگان دشمن را پس زده و در آستانه ورود به خاک این کشور بودند، قطعنامه 514 از لزوم احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی دو طرف دم میزد! اما تصویب قطعنامه همه ماجرا نبود. آنطور که مارک پری در «کتاب کسوف» خود مینویسد، ارتباط سازمان‌های اطلاعاتی امریکا با عراق بعثی که تا آن زمان در ظاهر با هم قطع رابطه کرده بودند، از زمان آزادسازی بستان در آذر سال 60 آغاز شد و بعد از آزادسازی خرمشهر به شکل جدی ادامه یافت. آزادسازی خرمشهر چنان امریکا را به وحشت انداخته بود که ویلیام کیسی را برآن داشت غرور امریکایی خود را کنار بگذارد و برخلاف کم محلیهای صدام، با واسطه قرار دادن شاه حسین اردنی، قرار ملاقاتی را با حسن تکریتی برادر ناتنی صدام در فرودگاه امان ترتیب دهد. پس از این ملاقات، همانطور که وفیق سامرایی از افسران عالی رتبه اطلاعاتی ارتش بعث در کتاب ویرانی دروازه شرقی خود مینویسد، کمکهای اطلاعاتی امریکا به قدری دقیق و گسترده شده بود که میشد چهره نیروهای ایرانی در پادگان‌های آموزشی را از روی عکس‌های ماهواره‌ای امریکاییها تشخیص داد. متحدان امریکا نیز بیکار ننشستند و تنها در یک مورد، فرانسه که پیشتر قرار‌داد تحویل 60 فروند جنگنده میراژ را به عراق متوقف ساخته بود، در اثنای عملیات رمضان دوباره این قرارداد را به جریان انداخت و این جنگنده‌ها را به عراق تحویل داد. اینکه بعثیها چه زمانی توانستند این جنگنده‌ها را عملیاتی سازند، گزارشی در دست نیست، اما هاشمی رفسنجانی در ذیل خاطرات سال 61 خود مینویسد که در اثنای عملیات رمضان، قدرت نیروی هوایی عراق به وضوح افزایش یافته و در این خصوص گزارش‌هایی ا
برچسب ها :
*
*