ّ ّ ّ ّ ّ
درباره تازه‌ترین رمان اکبر صحرایی/ شمشاد کیست و آرزوی چهارم چیست؟
تاریخ و زمان ارسال :07 بهمن 1387
دسته بندی : یادداشت
4
خلاصه یادداشت :

شمشاد و آرزوی چهارم نوشته اکبر صحرایی از رمان‌های ایرانی است که قابلیت ترجمه دارد و میتواند برای هر نوجوانی در جهان قابل خوانش و تاثیرگذار باشد. زیرا در عین جنگی بودن، ندای صلح را به جهانیان سر میدهد.

شمشاد و آرزوی چهارم نوشته اکبر صحرایی از رمان‌های ایرانی است که قابلیت ترجمه دارد و میتواند برای هر نوجوانی در جهان قابل خوانش و تاثیرگذار باشد. زیرا در عین جنگی بودن، ندای صلح را به جهانیان سر میدهد. حمید اکبرپور: اگر نقد رمان نوجوان «شمشاد و آرزوی چهارم» را از روی جلد شروع کنیم، به بیراه نرفته‌ایم. به خصوص اگر خواننده بداند که قرار است یک رمان دفاع مقدس یا جنگی را بخواند. کتاب، بازی تعلیق و کشش را از روی جلد با خواننده آغاز میکند. نخست اسم روی جلد، دو پرسش را در ذهن مخاطب ایجاد میکند: شمشاد کیست و آرزوی چهارم چیست؟ که به طبع، نویسنده پاسخ آن را حواله کرده است به خوانش کامل چهل فصل رمان. دوم، طراحی قابل اعتنای جلد است: چراغ جادو، دود آبی برخواسته از آن و غولی شبیه آدمی که بالعکس از چراغ بیرون میآید! طرح جلد به ظاهر هیچ نشانی از جنگ و دفاع مقدس ندارد که به نظر میرسد این کار دانسته انجام گرفته است! و اما تعلیق طرح جلد؛ با توجه به افسانه چراغ جادو که همه ما خوانده‌ایم، غول چراغ تنها میتواند سه آرزوی ارباب خود را برآورد کند! پس در اینجا آرزوی چهارم چیست؟ و آیا اصولا در این رمان آرزوی چهارمی بر خلاف آن افسانه به وقوع میپیوندد؟ شاید با ایمای رنگ آبی دود چراغ که میتواند نماد صلح جهانی باشد، بتوان حدس از صلح و پایان جنگ زد. با خواندن رمان و به تکامل رسیدن شمشاد ـ‌ شخصیت اصلی داستان ‌ـ میتوان حدس زد در انتخاب عدد «چهل» برای فصل‌ها توسط نویسنده تعمدی صورت گرفته است. فهرست چهل فصل در شروع رمان هم کمک میکند به خوانش فصل‌ها. عنوان‌های جذاب خواننده را ترغیب میکند به ادامه خواندن. مانند؛ مار خالکوبی، نامادری بدجنس، میخوام صدام را دندان بگیرم، رقص و پایکوبی، اون جاده بهشته و... نکته دیگر در رابطه با ایجاز فصل‌های رمان «شمشاد و آرزوی چهارم» است. در عین کشش و جذابیت بیشتر از چهار، پنج صفحه ادامه پیدا نمیکنند و این کمک میکند به جذب مخاطب نوجوان. فرم روایت رمان براساس تکنیک فلاش‌بک یا برگشت به گذشته است. رمان با حمله ایذایی شبانه نیروهای گردان شمشاد ـ شخصیت نوجوان قصه ـ به دشمن بعثی آغاز میشود و با در محاصره قرار گرفتن شمشاد و چند نفر از دوستانش کلید میخورد! در ادامه محاصره با دیدن دوست دوران مدرسه و گرفتن یک اسیر درجه‌دار عراقی، خاطرات و حوادثی که چند سال پیش بین راوی و مسعود اتفاق افتاده و منجر به تغییر زندگی شمشاد شده، در ذهنش تداعی پیدا میکند. رفته رفته با تنگ‌تر شدن محاصره دشمن، عطش بیآبی و تلاش آن‌ها برای فرار از این محاصره و برگشت به خاکریز خودی، خواننده با زاویای دیگری از زندگی شمشاد، مسعود، منوچهر، افسر عراقی و... آشنا میشود. از نکات دیگر قابل اعتنا در فرم رمان استفاده نمادین نویسنده از فولکلور و افسانه‌های کودک و نوجوان (چراغ جادو، قصه هنسل و گرتل و...) در متن رمان است. استفاده‌ای که در خدمت رمان است و کامل در تار و پود آن تنیده شده است و به ژرف ساخت داستان کمک میکند. مانند فصلی که شمشاد برای پیدا کردن مسیر برگشت به خطوط جبهه خودی وارد کانال می شود و از روی تجهیزات و سلاح‌های پراکنده کف کانال مسیر را تشخیص میدهد و نویسنده با هوشمندی آن را موازی با قصه خانه شکلاتی (هنسل و گرتل) قرار میدهد. نمونه دیگر استفاده نمادین از غول چراغ جادو و ابداء و کشف واژه آرزوی چهارم (پایان جنگ در دنیا و برقراری صلح) در تم رمان است که حتی از سه آرزوی افسانه غول چراغ هم به نظر دست نیافتنیتر میآید! و مواردی دیگر. رمان در محتوا هم لایه دوم دارد و آن تلاش و کوشش نوجوانانی در دنیا است که با وجود نقص عضو و مواجه شدن با مشکلات این چنینی به خود باوری شخصیتی میرسند و کارهایی انجام میدهند که از عهده آدم عادی هم بر نمیآید. طنز رمان «شمشاد و آرزوی چهارم» ـ‌ با توجه به جای طنز در بیشتر آثار ادبیات داستانی دفاع مقدس ایران که خالی است و تبحر و خلاقیت نویسنده در استفاده از طنز در آثار دیگرش ـ آن را جذاب و خواندنی میکند؛ برای نمونه در فصل‌های «میخوام صدام را دندان بگیرم» و «حمل بیش از پنجاه کیلو ممنوع». نگاه انسانی رمان به آدم‌های دو طرف جنگ از دیگر مزیت‌های اثر است. شمشاد در میدان جنگ از کشتن سرباز عراقی منصرف میشود و متقابلا اسیر هم در پیدا کردن مسیر برگشت به آن‌ها کمک میکند. اکبر صحرایی، نویسنده شمشاد و آرزوی چهارم امسال توانست دو جایزه کتاب فصل جمهوری اسلامی و کتاب سال دفاع مقدس را با رمان نوجوانان دفاع مقدس «کاش کمی بزرگ‌تر بودم» نصیب خود کند و میتوان امیدوار بود که این رمان هم مورد توجه مخاطبان و منتقدان قرار گیرد.
برچسب ها :
*
*