ّ ّ ّ ّ ّ
متن مذاکره یزدی و صدام، سندی بر عهدشکنی بعثی‌ها
تاریخ و زمان ارسال :12 مهر 1393
دسته بندی : یادداشت
7
خلاصه یادداشت :

ابراهیم یزدی، عضو ارشد نهضت منحله آزادی که در دولت موقت مهندس بازرگان سمت وزارت خارجه را عهده‌دار بود، اخیراً و در ایام هفته دفاع مقدس... 12 مهر 1393-09:00:03

خبرگزاری پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس: ابراهیم یزدی، عضو ارشد نهضت منحله آزادی که در دولت موقت مهندس بازرگان سمت وزارت خارجه را عهده‌دار بود، اخیراً و در ایام هفته دفاع مقدس متن کامل مذاکرات خود با صدام حسین رئیس‌جمهور و سعدون حمادی وزیر خارجه وقت عراق را در سایت «تاریخ ایرانی» منتشر کرده است. این متون از چند حیث حائز اهمیت است. اول اینکه در صورت رعایت امانت در آن، بخشی از تاریخ کشورمان به شمار میرود که در مقطع حساس ماه‌های منتهی به شروع رسمی جنگ تحمیلی، اطلاعاتی ارزشمند از گفت‌وگوهای مستقیم سیاسی بین دولت دو کشور را ارائه میدهد. گفت‌وگوهایی که پس از شروع جنگ فرصت تجدیدش به این شکل تا مدت‌ها به دست نیامد. مورد دوم اینکه نهضت آزادی و به تعبیری دیگر جریان ملی مذهبیها که در اوایل پیروزی انقلاب شاکله دولت موقت را تشکیل میدادند، همواره شائبه‌ای را با عنوان «اجتناب‌پذیر بودن جنگ تحمیلی» بیان میدارند و ادعا میکنند که در صورت تداوم عمر این دولت و استمرار مذاکراتی که یزدی با مقامات عراقی در پیش گرفته بود، امکان جلوگیری از وقوع جنگ تحمیلی وجود داشت. بنابراین با انتشار متن گفت‌وگوهای یزدی با بعثیها، علاوه بر پیش آمدن مجدد بحث چرایی شروع جنگ، ما با اسنادی روبه‌رو میشویم که اکنون و پس از گذشت چندین سال از اتمام دفاع مقدس، زوایا و ابعاد مختلف دیدگاه‌های طرفین دخیل در آن هرچه بیشتر نمایان شده است. پیش از آنکه به ماهیت گفت‌وگوهای یزدی و صدام بپردازیم، ذکر این نکته ضروری است که حضرت امام(ره) در همان روز اول شروع جنگ، ماهیت تجاوز بعثیها را یک جنگ نیابتی از سوی استکبار جهانی برای به شکست کشاندن نظام اسلامی بیان کردند که این تحلیل واقع‌بینانه به مرور زمان و با جبهه‌گیریهای ابرقدرت‌ها علیه ملت ایران در هشت سال نبرد نابرابر با دشمن متجاوز، هرچه بیشتر نمایان شد. به هر روی در صفحات تاریخ، شهریور ماه 1358 به آرامی روزهای گرم خود را آغاز کرده بود که ابراهیم یزدی، داروسازی که به تازگی سمت وزارت خارجه دولت موقت بازرگان را برعهده گرفته بود، از سوی کشورمان در اجلاس سران جنبش عدم تعهد در هاوانا پایتخت کوبا شرکت کرد. در حاشیه این اجلاس فرصتی پیش آمد تا او با صدام حسین رئیس‌جمهور وقت عراق ملاقات کند. یزدی پیش از آن در همان هاوانا با سعدون حمادی، همتای عراقی خود نیز به گفت‌وگو پرداخته بود. خلاصه کلام صدام در دیدارش با یزدی گلایه و نگرانی از مفهوم صدور انقلاب بود که او میپنداشت با توجه به درصد بالای شیعیان در عراق، انقلاب ایران برآن است بر این جمعیت غالب تأثیرگذار باشد. دلایل صدام ارتباط با آیت‌الله صدر از داخل ایران بود. سپس رئیس‌جمهور وقت عراق حتی پا را فراتر نهاده و با آوردن مثال‌هایی از دیدگاه منفی برخی رسانه‌های ایرانی نسبت به دولت بعث و همچنین رفت و آمد اشخاصی چون بارزانی به ایران، عنوان میدارد که اکنون در نظر ایران، «عراق از اولین دشمنانش» شناخته میشود. واقعیت امر این بود ارتباطی که او ادعا میکرد از داخل ایران با آیت الله سید محمد باقر صدر صورت گرفته، نامه‌نگاری امام به ایشان بود که از صدر میخواستند عراق را ترک نکنند و در نامه دوم نیز حضرت امام یکی از اعیاد شیعیان را به ایشان تبریک گفته بودند. یزدی در همین مذاکرات ماهیت نامه‌های امام را به وزیر خارجه عراق روشن میسازد و در گفت‌وگویش با صدام نیز پس از پاسخ به چنین اتهاماتی، پرده از دخالت‌های دولت عراق در خوزستان برمیدارد و از «مواطنین عرب» (هموطنان عرب) خطاب کردن مردم خوزستان توسط دولت بعث گلایه میکند و همچنین با ذکر مستندات عنوان میدارد که عراق در ناآرامیهای خونین کردستان دست دارد و حتی بیان میکند مدارک این دخالت‌ها وجود دارد. بنا بر این با دقت در اسناد گفت‌وگوی دو طرف به روشنی متوجه میشویم که صدام حسین تنها به آن دسته از اتهاماتی علیه کشورمان اشاره میکند که تا آن لحظه هیچ گونه مشکلی را در میدان عمل برای آنها ایجاد نکرده بود. اما یزدی از دخالت‌های گسترده عراق در مرز وسیع دو کشور خبر میدهد که تاریخ نشان داد زمینه‌ساز جنگی تمام عیار بود، با این وجود چرا جریان‌هایی چون نهضت آزادی که خود در کسوت دولت موقت از نزدیک با دسیسه‌های حزب بعث درگیر بودند، هنوز بر طبل اجتناب‌پذیر بودن جنگ میکوبند، سؤالی است که باید پاسخگو باشد. در پایان اشاره‌ میکنم به بخشی از خاطرات صلاح علی از مسئولان وقت دستگاه دیپلماسی عراق که آورده است: بعد از گفت‌وگوهای یزدی با صدام امیدوار شدم که مشکلات دو طرف به شکل دیپلماسی حل شود. اما صدام همان جا به من گفت: دیپلماسی دیگر چیست؟ به زودی چنان ضربه‌ای به آنها میزنم که صدایش در تمام کره زمین شنیده شود!
برچسب ها :
*
*